10 ساز بومی جذاب برای دوستداران موسیقی ملل

موسیقی ملل دروازهای به دنیایی رنگارنگ و جذاب از اصوات، احساسات و رسوم منحصربهفرد است. در قلب این دنیا، سازهایی بومی و خاص نهفتهاند که تنها ابزارهایی برای تولید صدا نیستند؛ بلکه در واقع پلی هستند بهسوی گسترهای بیپایان از قصههای کهن، هویتهای فرهنگی و احساسات انسانی. اگر شما نیز به سازهای بومی ملل مختلف علاقهمند هستید و همواره آرزو داشتهاید که بتوانید یک نمونه از آنها را بنوازید یا اگر کلکسیونر ساز هستید و به دنبال افزودن سازهایی خاص به مجموعهتان میگردید، در این مطلب قصد داریم ده نمونه از جذابترین سازهای بومی، شامل چند ساز کوبهای (پرکاشن)، زهی و بادی را به شما معرفی کنیم که آشنایی با آنها نگاهتان به موسیقی را تغییر خواهد داد.
اما پیش از اینکه به اصل مطلب بپردازیم، پیشنهاد میکنیم نگاهی به جدول زیر بیندازید تا با سازهایی که قرار است معرفی کنیم، آشنا شوید:
|
نقشایدهآل در موسیقی |
سازهای مربوط به این دستهبندی |
دستهبندی |
|
نواختن ملودی و مدهای منحصربهفرد در موسیقی |
عود، بوزوکی، باغلاما و لاوتا |
زهی انگشتی |
|
ریتم و بافتهای صوتی موسیقی |
داربوکا و بندیر |
کوبهای |
|
یادگیری کنترل تنفس و نواختن موسیقی محلی |
نی و سرنا |
بادی |
|
نواختن لایههای هارمونیک در موسیقی |
سنتور |
زهی مضرابی |
|
نوازندگی در موسیقی مدرن و مدیتیشن |
هنگ درام |
کوبهای ملودیک مدرن |
-
عود
عود یک ساز زهی بدون فرت با پویایی صوتی کمنظیر است که در موسیقی ملل عرب، ترک و ایرانی مورد استفاده قرار میگیرد.
نکات جذاب
-
عمق حسی و ماهیت گرم صدای این ساز، آن را به گزینهای عالی برای بداههنوازی تبدیل کرده است.
-
نحوه نوازندگی عود، شباهتی بسیار به گیتار دارد و از این رو، گیتاریستها معمولاً میتوانند در عرض مدتی نسبتاً کوتاه، اصول نوازندگی با آن را بیاموزند.
-
امروزه مجموعهای وسیع از منابع آموزشی آنلاین برای عود وجود دارد و از این رو، افراد مبتدی نیز میتوانند بهآسانی نوازندگی این ساز را بیاموزند.
-
داربوکا
داربوکا (تمپو) یکی از محبوبترین سازهای کوبهای در دنیاست و امروزه در سبکهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد؛ اما این ساز نیز یک ساز بومی به شمار میرود و در گذشته، صدای آن تنها در موسیقی خاورمیانه شنیده میشد.

اما چرا داربوکا امروزه تا این حد محبوب است؟ در ادامه، شرایط ایدهآل برای استفاده از داربوکا را ذکر میکنیم.
شرایط ایدهآل برای استفاده از داربوکا
-
سازی مناسب برای نوازندگان تازهکاری که میخواهند شم ریتمیک و هماهنگی دستان خود در نواختن سازهای کوبهای را بهبود ببخشند.
-
داربوکا گزینهای ایدهآل برای افرادی به شمار میآید که به دنبال یک ساز جذاب و ساده برای شروع یادگیری موسیقی با حداقل استرس ممکن هستند.
-
نی
نی یک ساز بادی چوبی با ساختاری بسیار ساده است که بیشتر در موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار میگیرد. این ساز امروزه علاوه بر موسیقی، برای مصارفی همچون مدیتیشن نیز بهکار گرفته میشود.
اما چه چیزی باعث شده است که ما نی را به شما پیشنهاد کنیم؟ در ادامه، چندی از وجوه جذاب این ساز را با شما به اشتراک میگذاریم.
وجوه متمایز و جذاب نی
-
نواختن این ساز نیازمند مهارت در کنترل تنفس است و برای یادگیری نواختن آن بهشکل کامل، باید صبور باشید.
-
صدای نرم و پراحساس نی، آن را به سازی بسیار مناسب برای نوازندگی در لحظات تنهایی یا در طبیعت تبدیل میکند.
-
نی یک ساز ایدهآل برای افرادی است که به دنبال بهبود تمرکز ذهنی و آرامش هستند.
-
سنتور
سنتور یک ساز زهی است که با مضرابهایی چکشی نواخته میشود و ریشهای کهن در موسیقی سنتی ایران دارد.
این ساز یکی از محبوبترین سازها در کشور ما به شمار میآید و میتوان با صرف هزینهای نهچندان بالا، یک نمونه استاندارد و باکیفیت از آن را خریداری کرده و از صدای آن لذت برد.
اما در عصر مدرن، چرا باید به سراغ یادگیری سازی همچون سنتور برویم؟ در ادامه، چندی از مزایای این ساز را به شما خواهیم گفت.
مزایای یادگیری نوازندگی سنتور
-
سنتور صدایی بسیار گرم و جذاب دارد که میتوان از آن هم در موسیقی سنتی بهره گرفت و هم آن را همچون یک چاشنی جذاب به موسیقیهای مدرن افزود.
-
در گذشته، سنتور بهعنوان یک ساز دشوار شناخته میشد و از این رو، بسیاری از افراد از آن دوری میکردند. اما امروزه و بهلطف ظهور ابزارها و متدهای مدرن یادگیری موسیقی، یادگیری نوازندگی این ساز آسانتر شده است و هر کسی میتواند با صبر و پشتکار کافی آن را بیاموزد.
-
بندیر
بندیر یک ساز کوبهای سنتی با ساختاری شبیه به دف است که از قدیم در موسیقی مراکش و خاورمیانه مورد استفاده قرار میگرفته است. اما ویژگیهای اصلی این ساز چیست؟
ویژگیهای جذاب بندیر
-
بندیر یک ساز ایدهآل برای بهبود درک ریتمیک و هماهنگی دستان در نوازندگی سازهای کوبهای است.
-
این ساز به صدای آرامشبخش و افسونکننده خود مشهور است و در بسیاری از مراسم آیینی مورد استفاده قرار میگیرد.
اگر میخواهید صدای بندیر را در قالب یک قطعه موسیقی مدرن بشنوید، پیشنهاد میکنیم ویدیوی زیر که توسط وبسایت گیتار ایران تهیه شده است را تماشا کنید:
-
بوزوکی یونانی
بوزوکی یک ساز زهی شبیه به لوت (lute) با دستهای بلند است که در موسیقی محلی یونانی، همچون موسیقی ربتیکو (rebetiko) و لاییکو (laïkó) بهکار گرفته میشود.
اما چرا ما باید این ساز را در موسیقی مدرن نیز امتحان کنیم؟ در ادامه، چندی از دلایل برای استفاده از این ساز را برمیشماریم.
دلایلی که باید حداقل یک بار نوازندگی بوزوکی را امتحان کنید
-
بوزوکی صدایی غنی با ماهیتی روشن و فلزی تولید میکند که میتواند در هر اجرایی بهشکل غالب به گوش برسد و هویتی متفاوت به موسیقی ببخشد.
-
این ساز در دو نوع تریکوردو (دارای سه جفت سیم) و تتراکوردو (دارای چهار جفت سیم) وجود دارد که هر یک از آنها، صدا و حس نوازندگی متفاوتی ارائه میکنند. اما بهطور کلی، تتراکوردو بسیار محبوبتر از تریکوردو است.
-
بوزوکی سازی ایدهآل برای افرادی است که میخواهند تزئینات ملودیک و الگوهای استرامینگ ریتمیک متفاوت از صدای گیتار را به موسیقی خود بیفزایند.
-
باغلاما
باغلاما (baglama) نیز همچون بوزوکی جزو خانواده سازهای لوت (سازهایی مشابه با سهتار و عود که از نیاکان گیتار امروزی محسوب میشوند) است. باغلاما دارای دستهای بلند است که میتوان آن را قلب تپنده موسیقی ترکی و کردی دانست. این ساز صدایی متمایز و زیبا دارد و با قابلیت تولید فواصل ربعپردهای، نوازندگی در سبکهای شرقی و سبکهای ترکیبی مدرن را برای شما ممکن میسازد.

ویژگیها و مزایای باغلاما
-
باغلاما در اندازههای مختلف و با الگوهای کوک گوناگون وجود دارد که هر یک از آنها، ماهیت صوتی متفاوتی دارند و برای نوازندگی در موقعیتها و سبکهایی مشخص مناسب هستند.
-
صدای جذاب باغلاما، آن را به سازی عالی برای داستانسرایی، نواختن موسیقی محلی و یا حتی موسیقی ترکیبی تبدیل میکند.
-
هنگ درام
هنگ درام (hang drum) که با نام هندپن (handpan) نیز شناخته میشود، سازی مدرن است که با وجود جدید بودن خود، میتواند ابعاد روحانی موسیقی شرقی را در ترکیب با اصوات خلاقانه موسیقی مدرن غربی به نوازندگان ارائه کند.
اما چرا هنگ درام امروزه تا این حد به محبوبیت رسیده است؟
دلایل محبوبیت هنگ درام
-
صدای ملودیک و آرامشبخش هنگ درام، آن را به سازی ایدهآل برای استفاده در مصارف مدیتیشن، موسیقیدرمانی و همچنین تکنوازی در طبیعت تبدیل کرده است.
-
برای نواختن هنگ درام، نیازی به هیچگونه دانش موسیقی آکادمیک ندارید و تنها کافیست که حس موسیقایی خود را دنبال کنید.
-
سرنا
سرنا یک ساز بادی چوبی با صدایی قدرتمند و رساست که بیشتر در مناسبتهای شاد در فلات آناتولی و آسیای مرکزی بهکار گرفته میشود.
این ساز شاید کاربرد نسبتاً محدودی داشته باشد، اما در اختیار داشتن آن برای هر کلکسیونر سازهای بومی الزامی است!ً

ویژگیهای اصلی سرنا
-
سازی مناسب برای جشنها و پایکوبیهای سنتی در فضای باز
-
بخشی کلیدی از موسیقی سنتی ترکیه، بالکان و مناطق همجوار
-
لاوتای ترکی
لاوتا (lavta) یک ساز زهی تاریخی از دوران عثمانی است که سیمهایی از جنس روده حیوانات و فرتهایی گرهخورده بر روی دسته از همین جنس دارد. این ساز در واقع شکلی از لوت است و از همین خانواده به شمار میرود.
اما چرا بسیاری از موزیسینهای امروزی دلباخته این ساز شدهاند؟ در ادامه، چندی از دلایل محبوبیت لاوتا را ذکر میکنیم.
نکاتی جذاب درباره لاوتا
-
لاوتا ترکیبی از زیبایی ظاهری و ساختار کلی عود و دقت نوازندگی سازهای زهی فرتدار همچون لوت را به شما ارائه میکند.
-
صدای لطیف و وزن کم این ساز، آن را به گزینهای ایدهآل برای استفاده در اجراهای کوچک و نوازندگی در طبیعت تبدیل میکند.
سخن آخر
سازهای محلی، ارزشی بسیار بیش از تنها یک شیء زیبا دارند. در واقع، این سازها نمادی از فرهنگ، احساسات و ارتباط انسانی هستند و از این نظر، وسایلی بسیار مهم به شمار میروند.
چه به دنبال یک منبع الهام جدید باشید، چه بخواهید تجربهای آرامشبخش را از نوازندگی یک ساز داشته باشید و چه قصد یافتن یک صدای جدید را داشته باشید، سازهایی که به شما در این مطلب معرفی کردیم میتوانند درک شما از موسیقی را تغییر دهند.
به خاطر داشته باشید که هر سازی، داستان خود را دارد و شما نیز میتوانید به جزئی از داستان این سازها تبدیل شوید.
سؤالات متداول درباره سازهای بومی
-
کدام ساز بومی برای افراد مبتدی مناسبتر است؟
سازهایی همچون داربوکا و هنگ درام، انتخابهایی عالی برای موزیسینهای مبتدی هستند که تابهحال هیچ سازی ننواختهاند.
داربوکا میتواند به بهبود درک شما از ریتم و هماهنگی میان دستهایتان در نواختن سازهای کوبهای منجر شود. از سوی دیگر، نواختن هنگ درام نیازمند هیچگونه آموزش طولانیمدت نیست و سازی بسیار ساده است.
-
من گیتاریست هستم. نواختن کدام ساز بومی برای من آسانتر خواهد بود؟
عود و بوزوکی یونانی میتوانند گزینههایی عالی برای گیتاریستها باشند. در زمان نواختن عود، موقعیت دستها شباهت بسیاری به گیتار دارد و بوزوکی نیز از لحاظ تکنیک نوازندگی به گیتار نزدیک است. بهعلاوه، این سازها افزودن وجوه ملودیک و ریتمیک منحصربهفرد به موسیقی را امکانپذیر میکنند.
-
کدامیک از سازهای بومی بیشتر در مراسم و رویدادهای محلی مورد استفاده قرار میگیرد؟
سرنا سازی است که بهطور خاص برای استفاده در جشنها و رویدادهای محلی طراحی شده است. این ساز بادی، صدایی قدرتمند و رسا دارد که میتواند یک فضای بزرگ را پر کند.
-
چه سازی برای نواختن موسیقی سنتی ترکی مناسبتر است؟
به عقیده ما، لاوتا یک ساز ایدهآل برای نواختن موسیقی سنتی ترکی است. این ساز از فرتهایی کامل برخوردار است که امکان نواختن دقیق نتها را به شما میدهند. همچنین، لاوتا صدایی بسیار پراحساس و لطیف دارد که برای موسیقی سنتی ایدهآل است.




